Λογοτεχνία - Ερμηνεία και κριτική

Το βασίλειο της Ευγένας

Αλεξάνδρεια (2005)

Ένας χάρτης κειμένων που απλώνεται γεωγραφικά από τη Γαλλία και τη Γερμανία μέχρι την Ιταλία και την Ελλάδα, εκτείνεται χρονικά από τους ύστερους μεσαιωνικούς χρόνους μέχρι την εποχή του Μπαρόκ, του Μοντερνισμού και τη σύγχρονη εποχή (τέλη του 20ού αιώνα) και περιλαμβάνει αρκετά λογοτεχνικά είδη της ευρωπαϊκής γραμματείας: λαϊκό παραμύθι της προφορικής παράδοσης (Ελλάδα), παραμύθι λογοτεχνικά επεξεργασμένο (Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία), συμβολιστικό δράμα (Γαλλία), συναξαριακή αφήγηση (Ελλάδα), δραματικά κείμενα λαϊκών-θρησκευτικών παραστάσεων (Γαλλία, Ιταλία), έμμετρο μυθιστ...

Το βιβλίο για τα βιβλία

Οξύ (2010)

Λίγους μήνες αφότου διαβάσουμε ένα βιβλίο, δεν θυμόμαστε σχεδόν τίποτε γύρω από αυτό -ίσως ούτε καν τον τίτλο. Εκείνο που θυμόμαστε για καιρό κατόπιν, είναι αν περάσαμε καλά διαβάζοντάς το. Στην ουσία, όποτε προτρέπουμε κάποιον να αγοράσει ένα βιβλίο που διαβάσαμε, υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας ότι εμείς χαρήκαμε τη συντροφιά του, για όσο διάστημα κράτησε -και νιώσαμε μια μικρή απώλεια όταν η ανάγνωσή του ολοκληρώθηκε. Το απολαύσαμε. Με μπούσουλα την απόλαυση, χωρίς προκρούστειες προκαταλήψεις, ο Πέτρος Τατσόπουλος κολυμπάει στο ανοιχτό πέλαγος της ανάγνωσης, ανάμεσα σε κ...

Το βιβλίο και ο χρόνος 1979-1991

Εκδόσεις Καστανιώτη (2004)

Το βιβλίο και ο χρόνος 1979-1991

Εκδόσεις Καστανιώτη (2004)

Το βλέμμα του Ορφέα

Σοκόλη (2007)

Ένα συλλογικό έργο μιας πλειάδας καταξιωμένων συγγραφέων και πανεπιστημιακών με αντικείμενό του τους θεμελιώδεις μύθους της Ευρώπης, το ρόλο και την αξιοποίησή τους στο χώρο της λογοτεχνίας, της δραματουργίας, της όπερας και του κινηματογράφου. Πιο συγκεκριμένα, στον παρόντα τόμο οι συγγραφείς εξετάζουν συγχρονικά και διαχρονικά τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, το Γκράαλ, τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα, τον Δον Κιχώτη, τον Φάουστ, τον Δον Ζουάν, τον Καζανόβα, καθώς και την Ιταλία ιδωμένη μέσα από τα μάτια των κατά καιρούς περιηγητών αλλά και του Σταντάλ και του Γκαίτε...

Το γλωσσικό κουτί

Εκδόσεις Καστανιώτη (2006)

Το "Γλωσσικό κουτί" προσκαλεί σε μια συνάντηση για να συζητήσουμε τα προβλήματα της γραφής. Είναι, με άλλα λόγια, ένας "κοινός τόπος", ένα σχήμα σύμφωνα με το οποίο τοποθετούνται τα επί μέρους ερωτήματα που αφορούν στο λογοτεχνικό έργο, στον συγγραφέα και στην εργασία του. Μέσα στο "Γλωσσικό κουτί" υπάρχει ένα πολυσθενές δοκίμιο που ισορροπεί ανάμεσα στην κριτική και στη συγγραφική θεωρία, χωρίς να συντάσσεται πλήρως με καμία πλευρά. Δεν προσεγγίζει τα λογοτεχνικά κείμενα "από έξω", ούτε όμως μυθολογεί τη γραφή αποκαλύπτοντας μια εσωτερική μυστικιστική διεργασία. Το "Γλωσ...

Το γράμμα και το πνεύμα

Εκδόσεις Παπαζήση (2004)

Στο μικρό αυτό τόμο συγκεντρώνονται δεκαεφτά μικρά δοκίμια, που δημοσιεύτηκαν, με μιαν εξαίρεση, ως "φιλολογικές επιφυλλίδες" στη μεγαλύτερη κυριακάτικη εφημερίδα σε διάστημα τριών ετών (1999-2002). Ο πρώτος λόγος της συγκεντρωτικής αυτής επανέκδοσης των "φιλολογικών" αυτών μικρογραφιών είναι, αυτονόητα, η διάσωσή τους από τη λήθη, στην οποία θα τις καταδίκαζε, άδικα πιστεύω, η εφήμερη παρουσία τους σ' ένα, έστω και το σοβαρότερο, έντυπο δημοσιογραφικό μέσο. Ο δεύτερος όμως και ουσιαστικότερος λόγος είναι το γεγονός ότι τα σχετικά σύντομα αυτά κριτικά κείμενα έχουν τη μορ...

Το διήγημα

Ερμής (1988)

Περιέχονται τα κείμενα: Γενικός πρόλογος 1. Προβλήματα προσδιορισμού - Κριτική παραμέληση - Πολύμορφη ποικιλία - Πότε μια ιστορία δεν είναι ιστορία; - Πόσο μάκρος έχει η συντομία; - Μεταφραστικοί όροι 2. Η ανάπτυξη ενός είδους - Από το αρχαίο στο σύγχρονο - Η ρομαντική ώθηση 3. Δευτερεύοντα σχήματα - Σκιαγραφία - Απίθανη ιστορία (Yarn) - Maerchen - Παραβολή και μύθος - Μικτές τεχνοτροπίες 4. Επέκταση της συντομίας - Νουβέλα - Κύκλος - Ποικιλία σε κοινό πλαίσιο 5. Ουσιώδεις ιδιότητες; - "Ενιαία εντύπωση" - "Στιγμή κρίσης" - "Συμμετρία σχεδ...

Το κείμενο και ο σωσίας του

Ψυχογιός (2003)

Γιατί το κείμενο και γιατί ο σωσίας του; Ιδού ένα ερώτημα που η απάντησή του συμπλέκει δύο περιοχές οι οποίες, αν και φαινομενικά ασύμβατες, εντούτοις τέμνονται εντός των ορίων της κειμενικότητας, παροχετεύοντας το κείμενο στη λειτουργία της ανάγνωσής του, ενώ ταυτοχρόνως αποκαλύπτει τον αναγνώστη ως ιδρυτικό όρο του κειμένου. Ο αναγνώστης αναδύεται ως σωσίας του κειμένου σε μια διαδικασία αλλεπάλληλων συμπλοκών, η οποία τελικά οδηγεί όχι στο συμπληρωματικό πεπρωμένο μόνον, αλλά στο πεπρωμένο του σωσία, ο οποίος συγκροτεί το κατοπτρικό ομοίωμα του κειμένου, και μέσα από την...

Το κόκκινο της φωτιάς

Γαβριηλίδης (2016)

Το δοκίμιο αυτό ανοίγεται από την Αισθητική της πρόσληψης σε μια Ποιητική της συγγραφής που η καταγωγική ρίζα της εντοπίζεται στην "Ποιητική" του Αριστοτέλη, στο "Περί Ύψους" του Λογγίνου και στις στοχαστικές μεταστοιχειώσεις τους μέσα στη σύγχρονη σκέψη. Αντιμέτωπη με βασικά θέματα που αφορούν τη λογοτεχνία, όπως ελευθερία, λόγος, δομή, μορφή, νόημα, αισθητικά κριτήρια-αξίες, αισθητική αγωγή, η συγγραφέας συζητά τη σχέση του έντεχνου πεζού λόγου με την ιστορία και τη φιλοσοφία, του πραγματικού με το κείμενο, της τέχνης με την τεχνική, της γραφής με τη συγγραφή. Ανοίγει έτσ...

Το μοντέρνο μυθιστόρημα

Εκδόσεις Καστανιώτη (1997)

Το μυθιστόρημα και οι προϋποθέσεις του

Νήσος (2018)

"Η ανά χείρας μελέτη εστιάζει στις μεταβαλλόμενες δομές της σκέψης στη μυθοπλασία. Η έννοια της μίμησης και οι μετασχηματισμοί τους οποίους υπέστη από εποχή σε εποχή προκάλεσαν την ιδέα πως αυτές οι αλλαγές εδράζονταν στις σταθερές δομές της γλώσσας και της εμπειρίας. Έτσι μολονότι οι περιγραφές του αντικειμένου της μίμησης άλλαζαν, καθώς κάθε εποχή κατασκεύαζε το δικό της μοντέλο του κόσμου, η αφήγηση πάντοτε προϋπέθετε τη δομή ενός κόσμου. Οι σκέψεις αυτές με οδήγησαν στο να δοκιμάσω μια νέα μέθοδο στο πλαίσιο της ιστορικής προσέγγισης της μυθοπλασίας. Με βάση την υπόθεση...

Το ραβδί και το καρότο

Εκδόσεις Πατάκη (2004)

O συγγραφέας που αναλαμβάνει να σχολιάσει βιβλία άλλων συγγραφέων είναι ευάλωτος στην ψυχαναγκαστική ανάγνωση -κανένας δεν βαριέται ευκολότερα ένα βιβλίο από έναν συγγραφέα- και στην προκατειλημμένη αποτίμηση. Δίχως την ανακουφιστική ακηδία του επαγγελματία κριτικού, ο συγγραφέας μπαίνει συχνά στον πειρασμό ν' αναδείξει ως υπέρτατο κριτήριο το προσωπικό του γούστο. Ο Πέτρος Τατσόπουλος δεν υποτιμά αυτούς τους κινδύνους. Γνωρίζει όμως επίσης ότι ο συγγραφέας, κάποιος που προέρχεται από την κουζίνα της γραφής, είναι ίσως και ο πλέον ενδεδειγμένος για να εντοπίσει τις δυσκολί...

Το σημειωτικό τετράγωνο

Επικαιρότητα (1994)

Το βιβλίο αυτό στρέφει την προσοχή του στην εφαρμογή της σύγχρονης θεωρίας της λογοτεχνίας. Αναλύει συστηματικά ένα φάσμα κειμένων, από το Χορτάτση ως το Σαχτούρη και υποδεικνύει νέους τρόπους ερμηνείας, που μπορούν να γενικευθούν. Ο τίτλος είναι δηλωτικός. "Το σημειωτικό τετράγωνο" υποδηλώνει ότι οι προσεγγίσεις προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τα νεότερα δεδομένα της σημειωτικής θεωρίας. Στόχος του είναι να δείξει πώς τα ζητήματα της αληθολογίας και η αλληλεπίδραση των ατομικών, κοινωνικών και οικονομικών κωδίκων προσφέρουν τα κατάλληλα εργαλεία, για να φωτιστεί η ιδεολογία τ...

Το φάντασμα της θεωρίας

Πλέθρον (1993)

Τα τελευταία χρόνια, στα ελληνικά γράμματα, η λέξη "θεωρία" εμφανίζεται με κάποια συχνότητα· άλλοτε για να δηλώσει καινοφανείς τρόπους προσέγγισης και μελέτης του κειμένου και άλλοτε για να χαρακτηρίσει ένα σύνολο συμπεριφορών, απόψεων και ιδεών που θεωρούνται επικίνδυνες και οθνείες για την πνευματική ζωή. Ο Δημήτρης Δημηρούλης είναι από τους πρώτους που μίλησαν για θεωρητικά ζητήματα στην ελληνική κριτική και λογοτεχνία. Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του '80 επιχειρεί να συζητήσει προβλήματα και να θέσει ερωτήματα προσφεύγοντας στο θεωρητικό λόγο και ασκώντας αυστηρή κρ...

Τοπία καταγωγής

Άγρα (2004)

Πέντε συγγραφείς (οι Hemingway, Nabokov, Borges, Michaux και Kawabata) γεννημένοι στο γύρισμα του 19ου αιώνα στις πέντε άκρες του κόσμου. Προσπάθησα να σκιαγραφήσω κάποια σημεία των χρόνων της μαθητείας τους: τοπία, καταστάσεις των οποίων ο απόηχος θα συνέχιζε να ακούγεται μέχρι τις όψιμες σελίδες. Mετά, υπάρχουν τα έργα τους, που όλα τους συνθέτουν ένα μέρος του πολλαπλού λόγου (που οι ποικίλες, υποκειμενικές αναγνώσεις μας τον πολλαπλασιάζουν στο άπειρο) του 20ού αιώνα. Mετά, υπάρχει ο θάνατός τους. [...] H ιδέα των "Tοπίων καταγωγής" μου ήρθε εντελώς απροσδόκητα: σε ένα...

Τοπία της ψυχής

Αρμός (2018)

Ποια είναι τα μηνύματα της "Αποκάλυψης του Ιωάννη" στη δυτική λογοτεχνία του εικοστού αιώνα; Πώς διαβάζουν επτά Έλληνες ποιητές μια μπαλλάντα ενός Γερμανού ρομαντικού; Μπορεί να εκφράσει θρησκευτικότητα η ποίηση ενός αγνωστικιστή; Είναι προτιμότερο η θεία λειτουργία στην ελληνική εκκλησία να γίνεται στη σημερινή μας γλώσσα; Τι απεικονίζουν οι ελληνικές επανεγγραφές της "Έρημης χώρας" του Έλιοτ; Ποια είναι η εικόνα της Ελλάδας στα έργα των σημερινών Ευρωπαίων συγγραφέων; Μπορεί να γραφεί ένα μυθιστόρημα σε στίχο; Στις ερωτήσεις αυτές, και σε κάποιες άλλες, επιχειρούν να απ...

Τόπος χρονοποιός

Αρμός (2017)

Η περίπτωση Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη και Wendell Berry, τους οποίους συνδέει ευφυώς ο Παναγιώτης Θωμά, δηλώνει ευρηματικά τη σημασία της εν χρόνω αυτογνωσίας του τόπου, μέσα σε ένα φως που "μας τυφλώνει λιγότερο", αν έχουμε ονειρευτεί ορατά αντικείμενα», όπως το λέει ποιητικά ο Νοβάλις. Η διερεύνηση του πνευματικού γενετικού υλικού των δύο φυσιοκρατικώς θεολογούντων συγγραφέων και οι δημιουργικές προϋποθέσεις που θέτει υπό ποικίλες γωνίες στην ευαισθησία και την κρίση του αναγνώστη ο Παναγιώτης Θωμά, οδηγούν στο βασικό ζητούμενο: η συνάντηση αυτών των δύο να λειτουργήσει...

Τρία μελετήματα

Μανδραγόρας (1998)
Συνολικά Βιβλία 313
243.185 Βιβλία
122.584 Συντελεστές
4.631 Εκδότες
Με την υποστήριξη του ΒιβλιοNet και του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου